Naar de inhoud springen
Geachte toezichthouders, beleidsmakers en verantwoordelijken,
In 2024 werden in Nederland en België gezamenlijk 7.718 oproepen bij de vergiftigingscentra geregistreerd rond huishoudelijke schoonmaakmiddelen. Daarnaast waren er nog eens 2.121 blootstellingen aan desinfectiemiddelen, zogenaamde biociden, producten die specifiek ontwikkeld zijn om micro-organismen te doden.
De helft(!) hiervan ging om kinderen. Vanuit onderzoek weten we dat bij een zeer hoog deel (ongeveer driekwart) van deze incidenten de slachtoffers effectieve symptomen ontwikkelen, voornamelijk luchtwegirritatie, oogletsels en huidklachten.
Dit zijn geen randcijfers. Dit zijn grotendeels vermijdbare incidenten met producten die routinematig in huis worden gebruikt.
Toch worden desinfecterende middelen al jaren actief gepromoot voor dagelijks gebruik in normale huishoudens. Een centrale rol daarin speelt de marketingclaim “Doodt 99,9% van de bacteriën”. Deze claim domineert verpakkingen en advertenties en beïnvloedt hoe miljoenen mensen schoonmaken. Ze suggereert dat een huis pas echt schoon is wanneer bacteriën massaal worden geëlimineerd. Sinds de coronaperiode is het gebruik van dodende middelen verder genormaliseerd, ook in situaties waar dit geen aantoonbaar gezondheidsvoordeel biedt.
Die norm beïnvloedt niet alleen gedrag, maar heeft ook concrete gevolgen voor gezondheid, veiligheid en volksgezondheid. Daarom richten wij ons tot u met de vraag om deze marketingnorm kritisch te herzien en consumenten beter te beschermen.
Een misleidende norm
De claim “Doodt 99,9%” is gebaseerd op laboratoriumtesten onder gecontroleerde omstandigheden. Maar een huis is geen laboratorium.
In een normale leefomgeving worden oppervlakken binnen minuten opnieuw bevolkt via handen, lucht, kleding, huisdieren en het menselijk lichaam. Het effect van desinfectie is dus per definitie tijdelijk.
Toch wekt de claim de indruk dat een huishouden langdurig bacterievrij kan of moet zijn. Ze suggereert bovendien dat bacteriën in het algemeen gevaarlijk zijn. Dat beeld is wetenschappelijk onjuist. Slechts een zeer klein deel van alle bacteriën is pathogeen. De overgrote meerderheid is onschadelijk of zelfs essentieel voor ecosystemen, bodemgezondheid en het menselijk lichaam.
Door geen onderscheid te maken tussen schadelijke en nuttige micro-organismen creëert deze marketingclaim een simplistisch en angstgedreven hygiënebeeld dat niet strookt met de microbiologische realiteit.
Gevolgen in het dagelijks leven
Deze misleiding blijft niet zonder impact.
Gezondheid
Steeds meer onderzoek toont aan dat een te steriele leefomgeving het microbioom en daarmee immuunsysteem kan verstoren. Dit wordt in verband gebracht met een toename tot wel +300% van veelvoorkomende allergieën en gevoeligheden, en een algemeen verminderde weerstand. Dit staat bekend als de hygiene hypothesis.
Veiligheid
Zoals we hierboven beschreven, veroorzaken huishoudchemicaliën jaarlijks duizenden ongevallen. Jonge kinderen lopen extra risico doordat zij voorwerpen in de mond stoppen en doordat sommige producten aantrekkelijk ogen. Oraal contact is de voornaamste blootstellingsweg (>70%), gevolgd door contact met de ogen.
Vergiftigingen bij volwassenen treden vaak op tijdens normaal gebruik. Veel desinfecterende middelen bevatten agressieve stoffen die al bij inademing of huidcontact schade kunnen veroorzaken. Onderzoek bij huishoudhulpen toonde zelfs aan dat frequente blootstelling een vergelijkbaar negatief effect kan hebben op de longfunctie als een pakje per dag roken!
Volksgezondheid
Onnodig antimicrobieel gebruik draagt bij aan resistentie, waardoor antibiotica steeds minder effectief worden. Antimicrobiële resistentie wordt door de World Health Organization erkend als een van de vijf grootste bedreigingen voor de volksgezondheid, en zorgt jaarlijks al voor meer dan 35.000 doden in de EU. Het normaliseren van “doden” als standaardoplossing in marketing staat haaks op de principes van verantwoord antimicrobieel gebruik.
Een structurele oorzaak: gebrek aan basiskennis
Veel consumenten weten niet wat “99,9%” in de praktijk betekent. Het onderscheid tussen schoonmaken, desinfecteren en proportionele hygiëne wordt zelden uitgelegd.
Deze kenniskloof maakt mensen vatbaar voor simplistische marketingclaims die inspelen op angst in plaats van inzicht. Zolang basiskennis over micro-organismen ontbreekt, blijft dit patroon zich herhalen.
Wat wij vragen
Wij vragen beleidsmakers en toezichthouders om het gebruik van de marketingclaim “Doodt 99,9%” bij huishoudelijke schoonmaakproducten kritisch te herzien.
Concreet vragen wij om:
- Het gebruik van de marketingclaim “Doodt 99,9%” te stoppen of strikt te beperken waar deze een verkeerd beeld geeft van de noodzaak of effectiviteit in het dagelijks huishouden.
- Duidelijke richtlijnen te ontwikkelen die expliciet onderscheid maken tussen professionele desinfectie en dagelijks schoonmaken in huis, zodat claims en producten die gerechtvaardigd zijn in medische of zorgcontexten niet automatisch als standaard worden gepresenteerd voor routinematig huishoudelijk gebruik.
- Consumenten beter te beschermen via heldere waarschuwingen en het principe van proportioneel antimicrobieel gebruik, waarbij duidelijk wordt gecommuniceerd wanneer desinfectie aangewezen is, en wanneer niet. Dit draagt bij aan het verminderen van onnodige blootstelling aan agressieve stoffen, in het bijzonder in huishoudens met kinderen.
- Te investeren in basiseducatie over micro-organismen vanaf de basisschool, met aandacht voor hun essentiële rol in natuur en gezondheid. Door kinderen op een ervaringsgerichte manier, bijvoorbeeld via natuurbeleving, te laten ontdekken hoe micro-organismen bijdragen aan een gezonde leefomgeving, kan hygiëne opnieuw begrepen worden als iets dat gezondheid ondersteunt in plaats van leven uitwist.
Tot slot
Wij pleiten niet voor minder hygiëne.
Wij pleiten voor eerlijke, proportionele en wetenschappelijk onderbouwde hygiëne. Voor een norm die gezondheid ondersteunt in plaats van angst normaliseert. Voor consumentenbescherming zonder misleidende claims.
Deze brief wordt ondertekend door experts en betrokkenen uit volksgezondheid, microbiologie, toxicologie, consumentenbescherming en het dagelijks leven.
Wij vragen u om dit signaal ernstig te nemen, in het belang van consumenten, gezinnen, kinderen en de volksgezondheid.
Hoogachtend,
De ondertekenaars
Initiatiefnemer
YOKUU
Belgische pionier in microbiologisch geïnspireerde schoonmaakinnovatie en pleitbezorger van proportionele, wetenschappelijk onderbouwde hygiëne.
Experts
Prof. dr. Marc Van Ranst
viroloog en professor aan KU Leuven, gespecialiseerd in medische virologie en infectieziekten. Hij is hoofd van het Laboratorium voor Klinische en Epidemiologische Virologie en speelde een prominente rol in de wetenschappelijke en publieke communicatie tijdens gezondheidscrisissen zoals de COVID-19-pandemie.
Dr. Sam Proesmans
spoedarts en Deputy Chief Medical Officer verantwoordelijk voor kritieke zorgclusters, cardio-thoracale zorg en diagnostiek binnen een ziekenhuisgroep van >2.500 bedden; voormalig adviseur van de Belgische Eerste Minister tijdens de COVID-19-pandemie.
Ir. Frédéric Weekers
ingenieur gespecialiseerd in industriële microbiologie. Expert in microbiële ecologie, Bacillus-productie en de ontwikkeling van microbiële toepassingen voor landbouw, milieu en reiniging. Voormalig Managing Director van een industriële microbiologische KMO met uitgebreide ervaring in fermentatietechnologie en regelgeving.
Ellen Jansen
senior klinisch projectleider met meer dan 16 jaar ervaring in internationale fase I–III klinische studies, gespecialiseerd in studie-opzet, uitvoering en kwaliteitscontrole binnen farmaceutische en biotechomgevingen.
Dr. Vincent Janssens
huisarts, voormalig voorzitter Brusselse huisartsenkring, voormalig directeur medisch departement AZG
Dr. Tine Dusauchoit
huisarts, oud voorzitter en algemeen directeur AZG.
Dr. Bruno De Gendt
huisarts sportarts en Tropische geneeskunde, oud voorzitter van de huisartsenkring Dendermonde
Dr. Hilde De Nil
huisarts en Tropische geneeskunde
Organisaties
SamenFerm
Ferm Huishoudhulp: een grote Vlaamse dienstencheque-organisatie met meer dan 2.600 huishoudhulpen actief in Vlaanderen. Via haar brede netwerk ondersteunt zij dagelijks ongeveer vijftigduizend gezinnen, waardoor zij rechtstreeks zicht heeft op het gebruik van schoonmaakproducten in huishoudelijke context en de impact daarvan op medewerkers en consumenten.
Start it @KBC
Eén van Europa’s grootste startup accelerators, actief in duurzaam en toekomstgericht ondernemerschap
Vogelbescherming
Natuur- en milieuorganisatie die zich inzet voor biodiversiteit, ecologisch evenwicht en bescherming van ecosystemen. Vanuit haar expertise rond natuur, bodem en leefomgeving ondersteunt zij een proportionele en wetenschappelijk onderbouwde benadering van hygiëne en antimicrobieel gebruik.
Politiek
Meyrem Almaci
een Belgische politica en voormalig voorzitter van Groen, met sterke expertise in klimaat, gezondheid en duurzaam beleid. Haar stem is relevant voor onze campagne omdat ze de brug kan slaan tussen volksgezondheid, milieu-impact en concrete beleidsmaatregelen.
BVs
Elma Dalhuijsen
In België bekend als schoonmaakexpert en het gezicht achter Tante Kaat, waar ze al jarenlang praktische en doeltreffende schoonmaaktips deelt met een breed publiek. Ze staat bekend om haar nuchtere aanpak, focus op resultaat en heldere uitleg over wat in het huishouden echt werkt. Vanuit haar expertise volgt ze de evolutie in schoonmaakmiddelen kritisch en inhoudelijk, met bijzondere aandacht voor effectiviteit, veiligheid en gebruiksgemak in de praktijk.
Martine Prenen
televisiegezicht en gezondheidsambassadeur. Bekend om haar werk rond gezonde levensstijl, preventie en lichaamsbewustzijn, en actief pleitbezorger van bewuste keuzes die bijdragen aan een gezonde leefomgeving.
Eva Daeleman
mediafiguur en auteur, bekend om haar uitgesproken engagement rond mentale en fysieke gezondheid. Zet zich publiek in voor bewust leven, welzijn en duurzame keuzes, met bijzondere aandacht voor het effect van omgevingsfactoren op gezondheid.
Wetenschappelijke onderbouwing
Een misleidende norm
Kwan, S. E., et al. (2018). The reestablishment of microbial communities after surface cleaning in schools. Journal of Applied Microbiology.
Balloux, F. et al. (2017). What are pathogens, and what have they done to and for us? BMC Biology.
Bartlett, K. et al. (2022). A comprehensive list of bacterial pathogens infecting humans. Clinical Microbiology and Infection.
Locey, K. J. and Lennon, J. T. (2016) Scaling laws predict global microbial diversity. Nature Microbiology.
Gezondheid
Scudellari, M. (2017). News feature: Cleaning up the hygiene hypothesis. PNAS.
Martinzed, F.D. (2001). The coming-of-age of the hygiene hypothesis. Respiratory Research.
Braun-Fahrländer, M.d. et al. (2002). Environmental Exposure to Endotoxin and Its Relation to Asthma in School-Age Children. The New England Journal of Medicine.
Veiligheid
European Commission (n.d.). Poison centres. From https://single-market-economy.ec.europa.eu/sectors/chemicals/poison-centres_en , accessed 09/02/2026.
Kennisnetwerk Biociden (2025). Belgisch Antigifcentrum maakt overzicht van alle in 2024 gemelde gevallen van vergiftiging door biociden. Kennisnetwerk Biociden, 17 Dec. 2025.
Informatie is aangevuld door Antigifcentrum.
VRT NWS (2014). Antigifcentrum: let op met lekker ogende wascapsules. VRT NWS, 11 Nov. 2014.
Chang, A. et al. (2020). Increase in cleaning product exposures during the COVID-19 pandemic. MMWR (CDC).
Svanes, O. et al (2018). Cleaning at Home and at Work in Relation to Lung Function Decline and Airway Obstruction. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine.
Archangelidi, O. et al. (2021). Cleaning products and respiratory health outcomes in occupational cleaners: a systematic review and meta-analysis. Occupational and Environmental Medicine.
Salonen, H. et al. (2024). Cleaning products: Their chemistry, effects on indoor air quality, and implications for human health. Environment International.
Volksgezondheid
Maillard J.Y. and Pascoe M. (2024). Disinfectants and antiseptics: mechanisms of action and resistance. Nature Reviews Microbiology.
ECDC (2024). Annual Epidemiological Report for 2024. From https://www.ecdc.europa.eu/en/publications-data/antimicrobial-resistance-eueea-ears-net-annual-epidemiological-report-2024, accessed 09/02/2026.
